Bij Lapland denk je aan sneeuw, husky’s en vrieskou. Maar wie in september naar Abisko gaat, het bergdorp in het uiterste noorden van Zweden, ziet een heel ander Lapland. De berkenbossen kleuren geel en oranje, op de toppen ligt soms al een eerste laagje sneeuw en ‘s nachts wordt het eindelijk weer donker genoeg voor noorderlicht. Overdag wandelen en ‘s avonds naar de lucht kijken: in deze blog lees je waarom dat in september zo goed samengaat, en hoe je het aanpakt.
Deze gastblog is geschreven door Jorn van Het Zweedse Noorden, een onafhankelijke Nederlandstalige site over Zweeds Lapland met eerlijke gidsen over bestemmingen, noorderlicht en de beste reistijd.
Ruska: de korte herfst van het hoge noorden
De Finnen hebben er een mooi woord voor: ruska, de periode waarin de herfst over het hoge noorden trekt. De berken en de lage struiken op de berghellingen kleuren dan rood, oranje en goud, met de grijze toppen en het blauwe water van het meer Torneträsk erachter.
Lang duurt het niet. Volgens Swedish Lapland, de regionale toeristenorganisatie, valt ruska in de bergen meestal van eind augustus tot half september. Een vaste datum is er niet: het verschilt per jaar en per hoogte, en één flinke storm kan de bladeren in een paar dagen van de takken blazen. Plan daarom een paar dagen speling in, dan hangt je reis niet af van één weekend.
Abisko National Park: wandelen vanaf de dorpsrand
Abisko is klein: een paar slaapplekken, twee treinhaltes en vooral heel veel ruimte. Het nationaal park begint direct aan de rand van het dorp. Het werd in 1909 opgericht en hoort daarmee bij de eerste nationale parken van Europa. Met ongeveer 77 vierkante kilometer is het niet groot, maar je hoeft dan ook niet ver te lopen voor een indrukwekkend landschap.
De makkelijkste kennismaking is het begin van de Kungsleden, het bekendste wandelpad van Zweden. Het loopt in totaal zo’n 450 kilometer naar Hemavan, maar de eerste kilometers volgen gewoon de rivier de Abiskojåkka het park in. Een paar uur heen en terug, zonder zware rugzak: zo proef je van de route zonder meteen een week in de bergen te zitten.
Wil je hoger? Met de stoeltjeslift ga je de berg Nuolja op, naar het Aurora Sky Station op ongeveer 900 meter. Van daar is het volgens de Zweedse toeristenvereniging STF nog zo’n 2 kilometer en 260 hoogtemeters naar de top. In 2027 draait de lift overdag tot en met 27 september. Boven kijk je uit over het meer en de Lapporten, de U-vormige vallei die een van de bekendste uitzichten van Zweeds Lapland is. Liever met een gids? STF organiseert in de herfst een begeleide wandeling van ongeveer 10 kilometer: met de lift omhoog en daarna vooral bergaf.
Het eerste noorderlicht van het seizoen
In juni en juli gaat de zon hier nauwelijks onder, dus noorderlicht zie je dan niet. Vanaf half augustus verandert dat snel. Op de breedte van Abisko is het eind augustus zo’n zes en een half uur per nacht donker genoeg, half september al ongeveer negen uur (berekend uit de stand van de zon). Visit Sweden noemt augustus tot april als de periode waarin het noorderlicht in Arctisch Zweden meestal te zien is.
De herfst heeft daarbij iets wat de winter mist: open water. Is de lucht helder en het noorderlicht actief, dan zie je het groene licht soms weerspiegeld in een meer dat nog niet bevroren is. Een garantie is er nooit, want het hangt af van de activiteit van de zon én van de bewolking. Abisko staat bekend om relatief vaak heldere nachten, omdat het in de regenschaduw van de bergen ligt, maar ook hier kan het dagen achter elkaar bewolkt zijn. Blijf daarom liever drie of vier nachten dan één. Op Het Zweedse Noorden lees je meer over wanneer je de beste kans op noorderlicht hebt.
Wat kan wel en wat niet zonder sneeuw?
Wie in september gaat, kiest voor wandelschoenen in plaats van een hondenslee. Hondensleeën en sneeuwscooters hebben sneeuw nodig en zijn er pas in de winter. Daar staat veel tegenover: rustige paden, bessen in het bos en minder muggen dan in de zomer. Rond Kiruna laten sommige kennels je in de herfst met de husky’s wandelen, of zie je hoe de honden voor de winter trainen, met een kar in plaats van een slee.
Let wel op: de herfst is in Zweden ook het jachtseizoen. Blijf dus op de gemarkeerde paden. Benieuwd wat er verder kan, ook rond Kiruna en de ijzermijn? Lees dan alles over Lapland in de herfst.
Zo kom je in Abisko
Abisko ligt ongeveer een uur met de trein ten noordwesten van Kiruna, aan het spoor naar het Noorse Narvik. De trein stopt bij Abisko Östra en bij het Abisko Turiststation. Er rijden maar weinig treinen per dag, dus check de dienstregeling van SJ voordat je je vlucht naar Kiruna vastlegt.
In het dorp zijn maar een paar restaurants en is weinig te koop. Het grootste adres om te slapen is het STF Abisko Turiststation, met kamers, een hostel, hutten en een gedeelde keuken waar je zelf kunt koken. Meer over slapen, eten en vervoer lees je op de pagina over Abisko.
Wat neem je mee?
Het weer in de bergen kan begin september al flink omslaan. Volgens Swedish Lapland is sneeuw dan niet ongewoon en kan het op hoogte ‘s nachts een paar graden vriezen. Neem dus laagjes mee: wollen ondergoed, een fleece of warme trui en een lichte donsjas. Een regenjas en regenbroek horen erbij, net als een muts en handschoenen, ook als het overdag zacht is. En vergeet je hoofdlamp en thermosfles niet: met warme thee is wachten op noorderlicht een stuk aangenamer.
Is september de beste maand voor Abisko?
Wil je wandelen én kans maken op noorderlicht, dan is september een van de mooiste momenten: kleur, rust en donkere nachten in één reis. Droom je van sneeuw, husky’s en een wit landschap, dan is de winter de betere keus. Maar wie Lapland één keer in herfsttooi heeft gezien, kijkt daarna met andere ogen naar al die sneeuwfoto’s.